نقش کتابخانه ها در زمان بحران

نقش کتابخانه ها در زمان بحران
4 4 votes
نقش کتابخانه ها در زمان بحرانReviewed by علیرضا عبودیت on Dec 21Rating: 4.0نقش کتابخانه ها در زمان بحرانکتابخانه ها به روش های مختلفی از جوامع پیرامونی خود حمایت می کنند. کتابخانه ها از فجایع انسانی و بحران های سیاسی گرفته تا تظاهرات مدنی و بحران های شخصی که همه ما را تحت تاثیر قرار می دهند، مکان هابی برای تقویت امید، امنیت، تسامح و ایجاد آرامش بوده اند.

کتابخانه ها به روش های مختلفی از جوامع پیرامونی خود حمایت می کنند. کتابخانه ها از فجایع انسانی و بحران های سیاسی گرفته تا تظاهرات مدنی و بحران های شخصی که همه ما را تحت تاثیر قرار می دهند، مکان هابی برای تقویت امید، امنیت، تسامح و ایجاد آرامش بوده اند.

آیوی نوئل تجربه خود را از زمانی که طوفان یخ قسمت وسیعی از شهر را درنوردید و باعث قطعی سراسری برق شد شرح داده و به ما نشان می دهد که کتابخانه شهر که با خوش شانسی صدمه ندیده بود چطور در این شرایط ایفای نقش کرد.

خیلی زود کتابخانه پر شد از آدم هایی که قبل از این احتمالا هرگز به آنجا نیامده بودند. با طولانی شدن قطعی برق و انرژی گرمایشی ما با افرادی رو به رو شدیم که قبلا هرگز در در یک جا با هم جمع نشده بودند که با هم بخندند و صحبت کنند، آن هم زمانی که موبایل هایشان در حال شارژ بود. من به مغازه های شهر مراجعه کردم تا بتوانم به اندازه کافی سیم رابط تهیه کنم و البته خرید قهوه و شکلات داغ به تعداد زیاد را نیز فراموش نکردم. با نهادهای محلی مدیریت بحران همکاری کردم تا بتوانیم مردم را به خوابگاه های مجهز راهنمایی کنیم و همچنین زمان مجدد اتصال برق را به اطلاع مردم رساندم. کاری که ما در کتابخانه کردیم به معنای واقعی خدمت به جامعه بود.

از تصمیم حساس کتابخانه دولتی فرگوسن آمریکا برای پافشاری روی تعطیل نشدن کتابخانه در طی تظاهرات و آشوب ها در آن شهر تا اقدامات فوری کتابخانه ملی بغداد در زمینه دیجیتال سازی و حفاظت مجموعه کتابخانه در طول جنگ افروزی های داعش، رسانه ها کم و بیش پر از اخباری هستند که از مقاومت دلیرانه کتابخانه ها در زمان بحران های انسانی و مدنی حکایت می کنند.

اما از آنجایی که بحران بخشی از تجربه های انسان است ما در این نوشتار به بررسی این موضوع پرداخته ایم که چرا بسیاری از مردم در هنگام بروز بحران به کتابخانه ها پناه می برند و اینکه که کتابخانه ها به چه روش هایی می توانند از مردم در این شرایط پشتیبانی و حمایت کنند. در همین راستا یک مدل مفهومی ارائه شده که در آن نقش های مختلف کتابخانه ها در هنگام بروز انواع مختلف بحران ها توضیح داده شده است.

قدرت کتابخانه

زمانی که زندگی روزانه مردم دچار اختلال می شود آنها به سمت مکان هایی امن و آرامش بخش تمایل پیدا می کنند که در آن مکان ها بتوانند احساس امنیت کنند و با استفاده از فضای آن بتوانند بفهمند که در اطراف آنها چه می گذرد.

کتابخانه ها که می توانند به عنوان قلب جوامع خود شناخته شوند و با توجه به اصول آزادی بیان و دسترسی آزادانه و عادلانه به اطلاعات طراحی شده اند می توانند در هنگام بروز این اختلال ها یا همان بحران ها به عنوان حامیان و حتی منجیان منحصر به فرد انسان ها شناخته شوند.

کتابخانه ها چه در ابعاد اجتماعی چه شخصی می توانند به ما کمک کنند تا مقاوم تر و خودساخته تر باشیم. آنها به عنوان مکان های فیزیکی و دیجیتالی در نقش فراهم کننده پناهگاه، زیرساخت، امنیت و ارتباطات در مدت بحران می توانند فعال باشند علاوه بر اینکه می توانند به طور نمادین تداعی کننده مفاهیمی همچون امید، تسامح، مصالحه، امنیت و حرمت باشند.

بحران های شخصی

زندگی تمام انسان ها با دوره هایی از ناملایمات روحی و جسمی ناشی  از ناکامی، شکست، افسردگی و بیماری ها همراه بوده که تأثیرات بزرگی بر افراد گذاشته است.

در سال 2013 خدمات عمومی کتابخانه منطقه سوریِ در انگلستان موفق به دریافت جایزه سیلیپ 1 با عنوان “کتابخانه ها زندگی ها را تغییر می دهند” شد که دلیل آن تلاش های این کتابخانه در مقابله با پدیده خشونت خانگی بوده است.

حتما بخوانید  معرفی کتاب خدمت عالی به مشتری

این پروژه بر روی توسعه گروهی از خدمات حمایتی، منابع اطلاعاتی، آموزش کارکنان، برگزاری برنامه هایی مثل جلسات شعرخوانی، کارگاه های عزت نفس، جلسه های کتابخوانی برای گروه هایی که قربانی خشونت خانگی بوده اند، اطلاع رسانی بیشتر درباره خدمات ارائه شده منحصر به فرد به اشخاصی که مورد خشونت یا تجاوز واقع شده یا با آن دست به گربیان هستند و ایجاد رابطه با سایر اقشاری که قربانیان با آنها سر و کار دارند مثل پلیس ها، شوراهای شهر و روستا و کانون های اصلاح و تربیت متمرکز شده بود.

دامنه و تاثیر این فعالیت ها تاکیدی بر اهمیت نقش چندبخشی کتابخانه ها در حمایت از انسان هایی است که دستخوش بحران های شخصی شده اند. این نقش ترکیبی از وظایف سنتی مثل فراهم آوری دسترسی به اطلاعات با کیفیت و وظیفه ای نوین با رویکردی نرم به عنوان یک رابط اتصال دهنده به سایر خدمات حمایتی است. کار کردن در کتابخانه هایی که این نقش را برای خود برگزینده اند نیازمند شایستگی اساسی در میان کتابداران و سایر کارکنان است که معمولا کمتر به آن توجه شده است.

بحران های اجتماعی

جوامع به شکل های متفاوتی به بحران های اجتماعی عکس العمل نشان می دهند. گاهی اوقات با هم متحد می شوند و از یکدیگر حمایت می کنند و گاهی اوقات نیز علیه همدیگر جناح بندی می کنند و به مخالفت با یکدیگر می پردازند.

شواهد نشان می دهند که کتابخانه ها قادر هستند تا از جوامع خود قبل از بحران، در طی آن و بعد از آن حمایت به عمل بیاورند. این حمایت می تواند طیف گسترده ای از ایفای نقش به عنوان مرکزیت بی طرف، اشتراک اطلاعات، همکاری در جهت تأمین آسایش یا پشتیبانی از مصالحه و آشتی را در بر بگیرد.

طوفان کاترینا

خرابی های طوفان کاترینا – تصویر از http://www.cilip.org.uk/blog/role-libraries-times-crisis

در فاصله سال های 2004 تا 2005 سلسه طوفان های قدرتمند، خلیج ساحلی آمریکا را تحت تأثیر قرار داد که احتمالا معروفترین آنها طوفان کاترینا بود. این طوفان با خسارت 60 میلیارد دلاری نه تنها صدمات سنگینی به ساختارهای شهری وارد کرد بلکه باعث شد مردم این شهرها تا مدتی تحت استرس شدید زندگی کنند.

نویسندگان مقاله “طوفان های خلیج ساحلی در سال های 2004 و 2005: نقش ها و درس هایی متحول کننده برای کتابخانه های عمومی” در این رابطه نوشته اند:

کتابخانه های ایالت هایی که تحت تاثیر این طوفان ها قرار داشتند، در هنگام آمادگی، در طول بحران طوفان و بعد از آن وظایف جدید و متنوعی را بر عهده گرفتند که باعث شد بتوانند به بازسازی جامعه خودشان بعد از حادثه کمک نمایند.

در لحظات ابتدایی پس از طوفان، شبکه کتابخانه های عمومی در سراسر ایالت های آسیب دیده با فراهم آوری، پشتیبانی و اجرای خدماتی مثل زیرساخت دیجیتالی اولیه برای برقراری ارتباط، اتصال به اینترنت، مکان یابی افراد گمشده، ایجاد دسترسی به کمک های دولت و کسب اطلاعات جدید در زمینه بحران به ایفای نقش پرداختند.

تظاهرات و اعتراض ها و ناآرامی های سیاسی در بالتیمور و فرگوسن آمریکا نیز نمونه دیگری از شرایط بحرانی بوده اند که در آنها کتابخانه ها توانسته اند به وظیفه خود عمل نمایند. ملانی تاونسند به عنوان یک کتابدار ارائه خدمات با حداکثر کیفیت در این شرایط را وظیفه حیاتی کتابخانه می داند و بیان می کند که مثل روزهای دیگر در هنگان بروز بحران نیز ما باید در کتابخانه حضور داشته باشیم و در خدمت اجتماع باشیم.

بحران های ملی

بحران ها نه فقط جوامع بلکه گاهی اوقات می توانند یک ملت را درگیر کنند. اما کتابخانه ها در اینجا هم می توانند با نقش آفرینی خود به حل این بحران ها کمک نمایند. مثلا در هنگام بروز زلزله، کتابخانه ها می تواند از طریق فراهم سازی زیرساخت های لازم، امکان دسترسی و اشتراک گذاری اطلاعات به صورت مطمئن را فراهم کنند.

حتما بخوانید  راهکارهای شغلی: تبدیل مجموعه نشریات ادواری چاپی به مجموعه مجازی

علاوه بر این در هنگام بحران های دراز مدتی که دارای چند منشا مختلف مثل فقر، نابرابری و اختلاف نظر هستند، نقش کتابخانه ها به عنوان موسسات اجتماعی که می توانند ترویج دهنده صفاتی مثل اتحاد، بردباری، درک و مصالحه باشند یکبار دیگر پررنگ می شود.

نقش پررنگ کتابخانه ها در آفریقای بعد از آپارتاید یکی از هزاران نمونه در طول تاریخ است که کتابخانه ها به گسترس صلح و برقراری ثبات کمک کرده اند. در سال 1995 کمیته ای با عنوان مصالحه و حقیقت در این کشور آغاز به کار کرد که هدفش شناسایی و بررسی موارد نقض حقوق بشر در میان همه گروه های مدعی بود و کتابخانه های عمومی و دانشگاهی آفریقای جنوبی به عنوان موسسه های مدنی از بازوهای اجرایی این کمیته بودند. رابین ایلسی در مقاله ای که با همین موضوع نوشته به طور دقیق تر توضیح می دهد:

کتابخانه های آفریقا در طول سالیان متمادی صرفا برای استفاده توسط یک گروه نژادی خاص ساخته و استفاده شده بودند و این امر باعث سوگیری در مجموعه کتابخانه به سمت کتاب های به زبان انگلیسی یا آفریقایی شده بود. به همین دلیل کتابخانه ها در نگاه مردم جایگاه قابل دفاعی نداشتند. اما در اواخر عمر رژیم آپارتاید 9 زبان بومی دیگر رسمی اعلام شد و باعث تغییر خط مشی های مجموعه سازی و شکل گیری مجموعه های متنوع تری شد. درنتیجه جایگاه اجتماعی کتابخانه تقویت شد و باعث شد تا مفاهیمی مانند صلح و حفاظت از فرهنگ بیش از پیش مطرح شوند.

نلسون ماندلا و نقش کتابخانه در حل بحران

نلسون ماندلا در سازمان ملل متحد – تصویر از http://www.cilip.org.uk/blog/role-libraries-times-crisis

در واقع عامل اصلی که می تواند کتابخانه ها را در قالب مدیران بحران های ملی و سیاسی شکل دهد همان بی طرفی است. هر چند که هیچ موسسه اجتماعی نمی تواند کاملا بی طرف باشد اما کتابخانه ها به عنوان مکان هایی دموکراتیک باید محلی باشند برای بحث و مقایسه و نتیجه گیری از آرا و عقاید مختلف و کاهش فشارهای اجتماعی.

بحران های جهانی

مردم جهان امروز با بحران هایی در ابعاد وسیع و مسائلی ساختارمند دست به گریبان هستند. یکی از این بحران ها رکودهای اقتصادی است که توانایی جامعه اقتصادی برای کاهش خطر معاملات در بازارهایی شدیدا بدهکار را کاهش داده است. بحران مالی جهانی که در فاصله سال های 2004 تا 2008 رخ داده در همین گروه جای می گیرد.

برخی از پژوهشگران و نویسندگان مطرح در حوزه اطلاعات و جامعه این فاجعه جهانی را به شکست در مدیریت اطلاعات نسبت می دهند:

در پرسشی که از مدیران ارشد مالی پرسیده شده، 62 درصد بحران مالی را به ضعف در مدیریت ریسک توسط موسسات مالی نسبت داده اند. نکته کلیدی در مدیریت ریسک دسترسی به اطلاعات و داده ها است به این معنی که اگر مدیران یا رهبران بخواهند تصمیم های مناسبی بر پایه ریسک اخذ کنند باید به داده هایی درست و بستری درست برای تحلیل مناسب این داده ها نیز دسترسی داشته باشند.

اما بحران های جهانی تنها به مسائل اقتصادی ختم نمی شوند بلکه مشکلات زیست محیطی مثل گرمای جهانی، ازدیاد جمعیت، مصرف بیش از حد و دسترسی نامتوازن به منابع هر کدام در حال تبدیل شدن به یک بحران جهانی هستند. در اینجا هم کتابخانه ها به عنوان سازمان هایی که خودشان را متعهد به آزادی بیان و دسترسی عادلانه و آزادنه به اطلاعات می دانند می توانند با فراهم آوری منابع مناسب ابتدا در جهت فهم منشا و دلایل این بحران های جهانی یاری برسانند و سپس با ارائه خدمات با کیفیت از تدوین راهبردهایی برای مقابله با این بحران ها پشتیبانی بکنند.

نتیجه گیری

برخلاف رسم معمول برای نتیجه گیری این مقاله می توان قسمتی از نوشته کیتلین موران با عنوان “کتابخانه ها: کلیسای جان ها” را نقل کرد. وی بیان می کند که کتابخانه ها می توانند در زمان واحد کلیسا، بیمارستان و پارک های تفریحی با ایده های نوآورانه باشند. همچنین در یک جزیره سرد و بارانی مثل انگلیس، آنها تنها سرپناه های پوشیده ای هستند که آنجا نه به چشم مصرف کننده بلکه به عنوان شهروندی به شما نگاه می کنند که با جان و تن خویش در جستجوی تعالی هستید.

نقش کتابخانه ها در زمان بحران
4 4 votes

دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال بارگذاری
Read more:
dos-donts
چیزهایی که در یک مصاحبه شغلی نباید بگویید! (1)

در این مطلب برخی از سوالات رایج و متداول در مصاحبه‌های شغلی به همراه جواب‌های مناسب و نامناسبی که می‌توان...

Close